‘नयाँ लुगा लगाउँन पाउँदा गाउँभरी देखाउँदै हिड्थें’

‘म सानो छदाँ’

चितवनको गढीमा २०२६ साल माघ १० गते जन्मनु भएका घनबहादुर थापा कर्णाली प्रदेशको राजधानी सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर स्थित आँखा अस्पतालका प्रबन्धक हुनुहुन्छ । बहुमुखि प्रतिभाका धनी थापाले समाजशास्त्र विषयमा स्नातकोत्तर गर्नु भएको छ । कामप्रति अत्यन्त मेहनतशील र ईमानदार थापाले कुशल प्रबन्धक समेत हुनुहुन्छ । उहाँले प्रबन्ध गरेको नेपाल रेडक्रस सोसाइटीद्वारा सञ्चालित आँखा अस्पतालले कर्णालीका सर्वसाधारणलाई उपचारका लागि बाहिर जानुपर्ने बाध्यताको अन्त्य गरेको छ । गत आर्थिक वर्षमा मात्र आँखा अस्पताले कर्णालीका करिब ६० हजार सर्वसाधारणले सेवा उपलब्ध गराएको अस्पतालको तथ्यांकमा उल्लेख छ । नरम स्वाभावसँगै तार्किक विचारका धनी उनै थापासँग हाम्रा सहकर्मी निसा सोनीले ‘म सानो छँदा’ स्तम्भका लागि उहाँको बाल्यकाल बारे गरिएको कुराकानीको सार ।


मेरो जन्म चितवनको गढीमा भएको हो । पिता मानबहादुर थापा र माता दीलकुमारी थापाको कोखबाट २०२६ साल माघ १० गते ‘जेठो’ छोराको रुपमा जन्मिएको हुँ । मेरा १ दीदी र ४ बहिनी हुनुहुन्छ । मेरो माता पिता बाट दोस्रो सन्तानको रुपमा यस धर्तीमा आएको छोरा हुँ । म सानै देखि शान्त स्वभावको थिए । खासै त्यति धेरै नबोल्ने, तर साथीहरु सँग मिलेर बस्ने तथा सबैलाई राम्रो व्यवहार गर्ने खालको मेरो बानी थियो । म ६ वर्षको उमेरदेखि लेखाई पढाई थालेको हुँ । हाम्रो परिवार सामान्य खालको कृषक परिवारसँगै बुवाले राजनीति पनि गर्नु हुन्थ्यो । खान लगाउन त्यति साह्रै दुःख त थिएन् । बुवाले सधै पढ्नुपर्छ भन्ने हौसला र प्रेरणा दिनु हुनथ्यो । मेरो पहिलो विद्यालय श्री नेपाल राष्ट्रिय प्राथामिक विद्यालय धवलागिरी हो । कक्षामा सधैं म द्वितीय स्थानबाट उर्तिण हुँदै आएको थियें । स्कूली शिक्षा लिँदा २ वटा विद्यालय बद्लेको छु । २०४४ सालमा श्री आदर्श निम्न माध्यमिक विद्यालयबाट एसएलसी पास गरेको हुँ । प्राथमिक शिक्षा लिँदासम्म त सर्ट, हाप पाइन्ट लगाएरै स्कूल गईयो । तर पछि ८ कक्षादेखि स्कूलको पोशाक नै लगाएर जानु पर्ने बाध्यकारी नियमले सर्टसँगै पाइन्ट लगाईयो । घरमा आमा र दीदीलाई काममा सघाउनु पर्थ्यो । तर विदाको समयमा चाँही घास काट्न जाने, गोठला जाने खेतबारी जोत्ने जस्ता कामकाज गरेर समय बच्यो भने खेलकुद पनि खेलियो । मेरो पढाई मध्यम् खालको नै थियो । बिज्ञान विषय बढी पढ्न मन पथ्र्यो । मनपर्ने शिक्षकको नाम लिनु पर्दा शेरबहादुर गुरुङ्ग सरको नाम लिन चाहन्छु । उहाँ एकदम बहुप्रतिभाशाली शिक्षक हुनुहुन्थ्यो । उहाँको पढाउने तरिकाबाट म साहै्र प्रभावित थिएँ । मेरो पे्ररणाको स्रोत पनि उहाँ नै हो । उहाँको अभिभावकहरुसँग बढी हिलमिल हुने बानी थियो । स्कूल पढ्दा मनपर्ने साथिहरु मध्ये कृष्णराज थापा, कर्णबहादुर थापा , रामचन्द्र तिवारी थिए । हामी एकदम मिल्ने साथी हौं । नयाँ लुगा लुगा लगाउन पाउँदा फुरुङ्ग खुशी भएर गाँउभरी देखाउँदै हिडिन्थ्यो । ती दिन सम्झदा आज पनि हाँसो लागेर आउँछ । एक दिन ५ कक्षा पढ्ने बेलामा हामीहरु रुखमा खेल्थेंउ एउटा हाङगाबाट हर्को हाङगामा जाने बेलामा चिप्लेर खस्दा चोट लागेको त्यो दिनको सम्झना पनि ताजै छ । ९ कक्षामा पढ्ने बेलाको समय हो । एक दिन शिक्षकहरुले राम्रो पढाएनन् भनेर साथीहरुले कुरा गर्न विद्यालयको अफिसमा लगें । त्यहाँ उनीहरुले प्रधानाध्यापकको मुखमा कालो मोसो दल्ने योजना बनाएका रहेछन् । उनीहरुले प्रधानाध्यापकको मुखमा कालोमोसो दलेर नै छाडे । म भने त्यो योजना थाहा पाउने वित्तिकै कालोमोसो दल्नु भन्दा पहिले नै त्यहाँबाट साइट लागि हालें । साथीहरुको अराजक र हिंसक गतिविधिप्रति मेरो शुरु देखि नै विरोध थियो । पछि उनीहरुसँग म नजिक भएपनि साथ कहिल्लै दिएन । साथीहरुले मलाई डरपोक, जे भने नि अराजक तथा हिंसक गतिविधिको म विरोधी भईरहें । पहिलेको पढाई आधुनिक नभए पनि व्यवस्थित थियो । सरहरुले कुनै पाठ कण्ठ गरेर आउनु भने पछि कण्ठ गरेर नै आउनु पर्थ्यो । पहिलेको पढाई घोगन्ते थियो । घोगन्ते भएपनि एकदम व्यवहारिक थियो । अहिले परसेन्ट एकदम हाई छ तर क्वालिटी छैन् । सरहरुले दिएको काम गर्नुपर्छ, नभए सरले पिट्नु हुन्छ भन्ने एक प्रकारको डरले पढ्ने बानीको विकास हुन्थ्यो । अहिले शिक्षामा प्रविधिको विकास भएपनि त्यति व्यवहारिक छैन् । त्यति बेलाको बच्चा र अहिलेका बच्चाको तुलना गर्ने हो भने अहिलेको सिकाई भन्दा पहिलेका सिकाई अब्बल मान्न सकिन्छ । किनभने त्यतिबेला हामी पढेको नबुझेंसम्म घन्टौं लाएर पढथेंऊ । अहिले सिकाई पहिलेको जस्तो छैन । यदी मैले शिक्षा आर्जन नगरेको भए म आज यो स्थानमा हुन्थेन् । आज शिक्षाकै कारण म यो स्थानसम्म आईपुगेको हुँ । अहिले म नेपाल सोसाइटी आँखा अस्पतालको व्यवस्थापक भएर काम गरिरहेको छु । त्यसैले मैले शिक्षालाई जीवन रुपान्तरणका लागि महत्वपुर्ण पाटोको रुपमा लिएको छु । अहिलेको शिक्षा परिदृश्य हेर्ने हो भने पहिले हामीलाई एसएलसी दिइसके पछि कुन विषय पढनु पर्छ भनेर गाइड गर्ने मान्छे नै हुँदैनथ्यो । अहिले विद्यार्थीलाई भन्दा स्वयम् अभिभावकलाई नै एसएलसी पछि सन्तानलाई कुन विषय पढाउँदा राम्रो हुन्छ भनेर आफैले जान्नु बुझ्न ईच्छुक हुन्छन् । अहिले पढ्नका लागि किताब खोज्नु पर्र्ने लाइबेरी धाउनु पर्ने अवस्था छैन । अहिलेको शिक्षा एकदम प्रतिस्पर्धात्मक छ । पहिले थोरैले पढ्थे थोरै पास हुन्थे र सबैले जागिर पाउथें । तर अहिले सबैले पढ्छन्् र कमले जागिर पाउछन् । त्यसैले अहिलेको शिक्षामा थप चुनौती थपिएको छ । पहिले शिक्षकहरु विषयवस्तु पढेको हुनु हुनथ्यो । त्यति बेला शिक्षकको अभाव थियो । तालिम प्राप्त शिक्षकको कमीले परम्परागत शैलीको शिक्षण पद्धती थियो । अहिले सबै शैक्षिक वातावरणमैत्रीसँगै समय सापेक्ष आधुनिक भएका छन । शिक्षाका लागि अहिले पर्याप्त शिक्षण सामाग्रीको प्रचारप्रसार भईरहेको हुन्छ । विभिन्न टेक्नोलाँजीको विकास भइसकेको छ । अहिले बच्चा घरमै बसेर सम्पूर्ण कुराहरु नेट सर्च गरेर ज्ञान आर्जन गर्न सक्छन् । त्यसैले अहिलेको अवस्था एकदम सहज र सुलभ छ । म विद्यार्थी भाई बहिनीहरुलाई के भन्न चाहन्छु भने शिक्षा हाम्रो भित्री आखाँ हो । हामीले लिएर आएको बाहिरी आखाँ हो । शिक्षा भित्री आखाँ हो त्यो सबैलाई चाहिन्छ । र शिक्षा भित्र पनि आफ्नो इच्छा के हो, त्यो विषय समाउनु पर्छ । कसैले भनेर यो पढ्नुपर्छ, त्यो पढ्नु पर्छ भन्दा पनि आफ्नो इच्छा के हो त्यो विषयमा दखल भयो भने त्यसमा विज्ञता हासिल गर्यो भने त्यो नै सफलता हो । विषय छानेर त्यो विषयमा ज्ञान हासिल भएन भने त्यो विषय छान्नुको कुनै अर्थ नै हुँदैन । त्यसैले आफ्नो भविष्य बनाउने आफैले हो । सिर्जनाको ढोका आफैले खोल्नु पर्छ । विद्यार्थीले यस कारणले आफ्नो समय मन मष्तिक लगाएर पढ्नुहोस् । आफ्नो भविष्य सुरक्षित गर्नुहोस् । यसका लागि यो समय तपाईको अवसर हो । यो अवसरलाई ग्रहण गर्नुहोस् । यी कुराहरुमा विद्यार्थी भाईबहिनीलाई म आग्रह गर्दछु ।

Translate »